ذبيح الله صفا
1584
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
را در سال 1049 تكميل كرده است « 1 » . سير الاقطاب در شرح حال دستهيى از مشايخ چشتيه تأليف شيخ الله ديّه ابن شيخ عبد الرحيم است كه بسال 1056 بپايان رسانيد . كتاب در شرح حال عدهيى از مشايخ چشتى هند است و مؤلف از آغاز كار آنان شروع كرده و بعد از قطب الدين بختيار اوشى « 2 » بعدهيى از مشايخ محلى پانىپتى و دنبالهء آنها تا عهد مؤلف اشاره نموده است . مرآة الاسرار دربارهء زندگانى مشايخ هند از آغاز حكومتهاى اسلامى تا عهد مؤلف آن يعنى عبد الرحمن بن عبد الرسول چشتى . وى از يك خاندان از مشايخ چشتى بود كه در « اود » و رادولى « 3 » بسر مىبردند . درين كتاب هم شرح حال مشايخ چشتيه از آغاز كارشان شروع شده و علاوه بر اين مؤلف توضيحاتى دربارهء ديگر سلسلههاى تصوف هم داده است مثل قادريه ، صفويه ، نقشبنديه ، ادريسيه ، انصاريه و جز آنها . كتاب در 1065 باتمام رسيد و تشكيل مىشود از يك مقدمه و بيست و سه طبقه و كتاب قابل توجهى است « 4 » . سفينة الاوليا و سكينة الاوليا هردو از تأليفات شاهزاده محمد داراشكوه ( كشته در 1069 ه ) است كه پيش ازين « 5 » دربارهء آنها سخن گفتهام و بعد ازين در ترجمهء احوال داراشكوه بدانها اشاره خواهم كرد . سفينة العارفين دربارهء مشايخ قديم و آنان كه از هند برخاستند تا سدهء يازدهم ه تأليف محمد امان بن محمد يوسف بن محمد رحيم كه گويا نسبش بيزدگرد شهريار مىرسيد . وى ببسيارى از ناحيتهاى هند براى ملاقات مشايخ و كسب اطلاع از احوال آنان سفر كرد و گويد كه ترجمهء احوال مشايخ عهد
--> ( 1 ) - فهرست ريو ، ص 357 . ( 2 ) - همين كتاب ، ج 3 ص 175 . ( 3 ) - Radouli ( 4 ) - فهرست ريو ، ص 359 - 360 . ( 5 ) - همين جلد ، ص 227 .